Doe mee aan de eerste Clubtocht: Primavera 2019

UPDATE: De Primavera vertrekt niet vanuit Hoek van Holland, maar vanuit Oostvoorne!

Bunkers & Burgers!

De Atlantikwall – Hitlers kustverdedigingslinie – liep van de Spaanse tot de Noors-Russische grens. Nergens waren de gevolgen van de bouw zo groot als in Nederland. Je gaat het zien als je meerijdt met onze Lenterit – de Primavera 2019.

Jan Dirk Onrust

Het strand en de duinen horen tot het mooiste dat we hebben, maar de kustplaatsen, daar is iets mee. Hoek van Holland, Den Helder en IJmuiden zijn uitgesproken rafelranden, rauw en verwaaid. Van Katwijk aan Zee, Petten en Wijk aan Zee valt ook amper een ansichtkaart te maken die een toerist naar zijn moeder wil sturen. En waarom ziet een deel van Den Haag eruit als Oost-Berlijn tijdens de Koude Oorlog?

SCHRIJF JE IN OP PROMOTOR-REIZEN.NL

Het heeft allemaal te maken met de Atlantikwall, een van de grootste bouwprojecten uit de geschiedenis. Toen de nazi’s in 1941 de Sovjet-Unie aanvielen, bleek snel dat ze meer troepen nodig hadden. Maar die zaten in het westen. Met een linie van bunkers, mijnenvelden, versperringen en inundaties langs de kust van de Pyreneeën tot Noord-Noorwegen (5.200 km) hoopten ze de verdediging met veel minder manschappen af te kunnen. Die konden dan mooi naar het oostfront.

Kust volledig afgesloten

In Nederland betekende het dat de volledige kust inclusief duingebieden werd afgesloten. Sommigen dorpen (Ter Heijde en Petten) werden compleet gesloopt, de rest deels of grotendeels. Meer dan 350.000 kustbewoners waren gedwongen te verhuizen. Alleen al in Den Haag moesten 143.000 inwoners vertrekken om plaats te maken voor een verdedigingslinie van 300 tot 500 meter breed, die de hele stad doorkliefde. Dat is nog veel meer dan de 80.000 Rotterdammers die door het bombardement hun huis verloren.

Vrijwel overal verdwenen in één jaar tijd de oude boulevards, de pittoreske buurtjes aan zee, de vuurtorens en andere landmarks. Bossen werden gekapt, duinlandschappen vernietigd.

Wie bouwden de bunkers?

De gevolgen van de Atlantikwall waren immens, maar dat is niet bepaald onderdeel van ons collectieve geheugen geworden. Wat ergens wel begrijpelijk is. Want wie organiseerde de evacuatie en de sloop? Wie deed het briefje in de bus waarop stond dat je morgen moest inpakken, overmorgen de sleutel moest inleveren en daarna moest wegwezen? De gemeenten zelf. En wie bouwden de bunkers, de muren en de tankgrachten? Nederlandse bouwbedrijven met Nederlandse werknemers, die daarvoor goed werden betaald.

De gezagsgetrouwe en inschikkelijke manier waarop Nederland van hoog tot laag meewerkte aan de sloop van de eigen kust en de verdrijving van de eigen bevolking, was pijnlijk om te zien.

Festung Holland

De twee belangrijkste locaties van de Nederlandse Atlantikwall waren Festung Hoek van Holland en Festung IJmuiden. Ze vormen het begin- en het eindpunt van de Primavera 2019. Zo’n 3.600 inwoners werden voor de Festung verjaagd, enkele honderden bleven. Meer dan de helft van de woningen werd gesloopt, wat bleef werd uitgewoond door Duitse soldaten.

De littekens zijn nog overduidelijk te zien. Niet alleen aan de vele bunkers, waarin teruggekeerde bewoners soms tot in de jaren zestig woonden, maar ook aan de karige wederopbouwwoningen en een soort leegte die nog altijd niet is opgevuld. We starten – onder voorbehoud – in een omgebouwde bunker met uitkijkpost. Het uitzicht over het duingebied en de zee is fantastisch, dat zeker.

We verwelkomen je met koffie, gebak en het speciale Bunker-T-shirt. Als we een beetje met je zijn bijgepraat, gaan we noordwaarts. Al vrij snel zie je dan dat de Atlantikwall niet meer de enige sloper van het kustgebied is. De gemeenten zijn hier nogal royaal geweest met het uitdelen van bouwvergunningen de laatste jaren. Bij ‘s Gravenzande zie je aan de weg zelfs enkele villa’s die bovenop bunkers zijn gebouwd.

‘Allo ‘allo

In de aanloop naar Den Haag wordt het daarna zo vol en druk, dat we een ontsnappingsroute nemen door het landelijk Delfland en vervolgens het Groene Hart induiken. We willen tenslotte ook nog lekker kunnen rijden.

Den Haag barst van de Atlantikwall-geschiedenis, vooral rond het centrum van de macht Landgoed Clingendael, waar de bunker van Seys-Inquart staat en waar veel bijzondere oorlogsherinneringen liggen. Te voet een aanrader, maar op de motor slaan we Den Haag over. Bij Wassenaar spoelen we weer aan, waar we het prachtige weggetje naar de Wassenaarse Slag nemen. Aan het eind staat hier een monument voor enkele verdronken Franse verzetshelden. Zij kwamen om te onderzoeken of het mogelijk was leden van het Nederlands verzet achter de linies te droppen. Wellicht wilden ze zelfs invasiemogelijkheden verkennen, maar dan zaten ze hier niet goed, want het was hier bezaaid met bunkers en tankversperringen. Zelfs het restaurant bovenop het duin staat bovenop een bunker, die met een gangenstelsel is verbonden met een aantal andere. Op zomerse zaterdagen kun je erin. Wij waarschijnlijk net niet, omdat beschermde vleermuizen er pas rond half april vertrekken.

Rauwe, open wond

Verderop, boven Noordwijk, gaan we bij de Langevelderslag nogmaals de duinen in. Puur om nog eens te laten zien hoe prachtig de kust kan zijn. Om IJmuiden te omschrijven zijn heel andere woorden nodig. Wat ze ook proberen, het blijft eruit zien als een rauwe, open oorlogswond. Hier ligt het Forteiland tegen de woeste achtergrond van Tata Steel. Verstopt op het terrein van een betonfabriek vind je een van de allergrootste bunkers ooit: de Schnellbootbunker 2 met zijn muren van vijf met dik. Het complex bood plaats aan maar liefst veertien torpedojagers. Nabij ligt een compleet bunkerdorp van het Bunkermuseum, waar nog stalen asperges, een loopgraaf en een kanon zijn. Als je dat allemaal hebt gezien, dan wil je nog maar een ding: zelf flink bunkeren. En dat doen we in een nabijgelegen restaurant.

Lekker bunkeren met ons? Schrijf je in!

Wanneer? Zaterdag 20 april 2019

Van waar naar waar? Van Festung Hoek van Holland naar Festung IJmuiden

Afstand: Rond de 230 km

Prijs: vanaf 55,-

Wat krijg je? Koffie, gebak, T-shirt, lunch, buffet

Inschrijven en info: Ga naar www.promotor-reizen.nl

Gerelateerd

REAGEER OP DIT ARTIKEL